Izraeli po hyn në një trajektore zhvillimi politik, pasi Knesset vendosi të miratojë shpërbërjen e parlamentit, duke hapur në thelb rrugën për zgjedhje të parakohshme kombëtare.
Ky zhvillim vjen në një kohë pasigurie të fortë politike dhe ndërsa sondazhet e opinionit po shënojnë edhe dëme për Kryeministrin Benjamin Netaniahu.
Mundësia e dobësimit politik të Netaniahut ose largimit nga kryeministria vlerësohet të ketë një ndikim të përgjithshëm në ekuilibrin gjeopolitik në Lindjen e Mesme, veçanërisht në lidhje me menaxhimin e krizës me Iranin dhe bashkëpunimin e ngushtë që ishte zhvilluar me Donald Trump gjatë zhvillimeve të fundit ushtarake.
Kur do të mbahen zgjedhjet
Data e zgjedhjeve nuk është caktuar ende zyrtarisht. Bazuar në sistemin zgjedhor izraelit, zgjedhjet kombëtare mbahen çdo katër vite. Zgjedhjet e fundit u mbajtën në nëntor 2022, që do të thotë se vendi duhej të kishte shkuar në zgjedhje jo më vonë se 27 tetori.
Pas votimit në favor të shpërbërjes së Knesetit, partive politike tani po u kërkohet të bien dakord për datën e zgjedhjeve. Analistët në Izrael e konsiderojnë skenarin më të mundshëm mbajtjen e zgjedhjeve në gjysmën e parë të shtatorit, megjithëse nuk e përjashtojnë mundësinë e mbarimit të kohës kushtetuese deri në fund të tetorit.
Shpërbërja me hebrenjtë ultra-ortodoksë
Vendimi për të shpërbërë parlamentin erdhi pas ndarjes spektakolare të Netaniahut me partitë ultra-ortodokse hebraike, të cilat për vite me radhë ishin një shtyllë kyçe e mbijetesës së tij politike.
Udhëheqësit ultra-ortodoksë njoftuan se nuk e konsiderojnë më kryeministrin izraelit një aleat politik të besueshëm dhe njoftuan se do të mbështesin thirrjen për zgjedhje të parakohshme. Shkaku kryesor i konfliktit ishte dështimi i Netaniahut për të përmbushur angazhimin e tij, siç pretendojnë ata, për të promovuar legjislacionin që do t’i përjashtonte ultra-ortodoksët nga shërbimi i detyrueshëm ushtarak.
Në përpjekjen e tyre për të rrëzuar qeverinë, partitë ultra-ortodokse gjetën gjuhë të përbashkët me opozitën, e cila prej kohësh ka kërkuar t’i japë fund dominimit politik të Netaniahut.
Sondazhet tregojnë rënie politike
Shpërbërja e Knesset-it pritet të intensifikojë përballjen parazgjedhore, në një kohë kur sondazhet tregojnë se koalicioni qeveritar po mbetet prapa kundërshtarëve të tij kryesorë.
Sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023 konsiderohet një pikë kthese për imazhin politik të Netaniahut. Që nga ai moment e tutje, popullariteti i kryeministrit izraelit ka treguar një rënie, por edhe rritje të herëpashershme të shkaktuara nga operacionet ushtarake dhe sukseset në frontet e rajonit.
“Bibi” siç e quajnë mbështetësit e tij, e kishte ndërtuar profilin e tij politik për dekada rreth imazhit të “garantuesit të sigurisë”. Megjithatë, sulmi i papritur dhe vdekjeprurës i Hamasit – më seriozi për Izraelin që nga Lufta e Jom Kippurit të vitit 1973 – i dha një goditje të madhe besueshmërisë së tij.
Megjithatë, rreshtimet politike mbeten jashtëzakonisht fluide. Disa sondazhe tregojnë se, edhe nëse opozita fiton, ajo mund të ketë vështirësi në formimin e një qeverie koalicioni të qëndrueshëm. Në një skenar të tillë, Netaniahu mund të mbetet në krye të një qeverie kalimtare derisa të arrihet një marrëveshje politike.
Mundësia e një ngërçi të ri nuk konsiderohet e pamundur. Izraeli ka përjetuar tashmë një periudhë paqëndrueshmërie të zgjatur politike, me pesë zgjedhje në më pak se katër vite para zgjedhjeve të vitit 2022.
Kundërshtarët kryesorë të Netaniahut
Siç raportohet nga Reuters, kundërshtari kryesor politik i Netaniahut është Naftali Bennett, ish bashkëpunëtori i tij i ngushtë dhe kryeministër pas zgjedhjeve të vitit 2021, kur ai arriti ta rrëzonte nga pushteti.
Krahu i djathtë Bennett tani ka formuar një aleancë politike me udhëheqësin e opozitës së qendrës së majtë, Jair Lapid, duke promovuar grupin e ri politik “Së bashku”, i cili duket në sondazhet e opinionit se është në distancë të afërt me Likud.
Në të njëjtën kohë, prania e ish shefit të forcave të armatosura dhe politikanit të qendrës, Gandhi Eisenkot, po forcohet gjithashtu, duke tërhequr votues që kërkojnë një alternativë përballë Netaniahut.
Të gjithë pretendentët kryesorë për pushtet, sipas Reuters, po lëvizin në një kontekst të ngjashëm politik, duke u përpjekur të shprehin lodhjen sociale të shkaktuar nga periudha e gjatë e luftërave dhe tensioneve të brendshme. Në zemër të retorikës së tyre janë nevoja për unitet kombëtar, rivendosja e kohezionit social dhe kthimi i vendit në stabilitetin politik dhe ekonomik pas konflikteve në Gaza, Liban dhe Iran.
Barra e çështjeve gjyqësore
Në të njëjtën kohë, Netaniahu ende përballet me çështjen e gjatë të korrupsionit që është në pritje kundër tij, në kuandër të një gjykimi të çështjes.
Presidenti izraelit Isaac Herzog thuhet se po ndërmjetëson bisedimet prapa skenave për një kompromis të mundshëm, i cili mund ta çojë kryeministrin 76-vjeçar të tërhiqet nga politika aktive si pjesë e një marrëveshjeje më të gjerë.
Ky skenar ka qenë në debat publik për vite me radhë, por nuk është e qartë nëse vetë Netaniahu do ta pranonte një perspektivë të tillë.
Në të njëjtën kohë, Izraeli mbetet në gatishmëri lufte, me operacione ushtarake që vazhdojnë në Gaza dhe Liban, ndërsa mundësia e një përshkallëzimi të ri me Iranin mbetet e hapur dhe shumë e mundshme. Zhvillimet në këto fronte konsiderohen kritike dhe mund të ndikojnë në mënyrë vendimtare si në klimën politike, ashtu edhe në vetë procesin zgjedhor.
Rrëzimi i presupozuar i rregjimit në Iran do të jetë padyshim një vulë relevike për fitoren e Bibit sërish në zgjedhjet e vjeshtës 2026.
Ndërkohë që nëse fitoren do e marrë Naftali Bennet, linja e luftës do të jetë edhe më e ashpër dhe padyshim lufta Izrael – Turqi do të jetë e pashmangshme.
Source: Channel 12
