Arrestime masive, ndalime dhe përjashtime të qindra gazetarëve përpara Samitit të NATO-s në Ankara.
Në një klimë dyshimi të fortë dhe represioni të rëndë, Turqia hyn në fazën e fundit para Samitit të NATO-s në Ankara (7-8 korrik).
Zhvillimet e ditëve të fundit kanë krijuar një skenë shqetësimi të fortë rreth çështjeve të lirisë, me arrestime dhe kufizime masive që dominojnë axhendën edhe para se të fillojnë punimet e Samitit.
Në një përshkallëzim që sugjeron një operacion të gjerë “sigurie parandaluese”, autoritetet turke kanë arrestuar më shumë se 200 aktivistë, akademikë dhe qytetarë me veprime shoqërore, ndërsa në të njëjtën kohë kanë vendosur një ndalim të plotë të tubimeve publike në kryeqytet.
Në të njëjtën kohë, dhjetëra gazetarë u përjashtuan nga proçesi i akreditimit për Samitin, duke intensifikuar shqetësimet në lidhje me funksionimin e lirisë së shtypit.
Sipas Politico, të martën, policia kreu 225 arrestime, përfshirë akademikë, mësues dhe aktivistë, me dyshimin për lidhje me organizata të armatosura si “Shteti Islamik”.
Midis tyre është një aktivist mjedisor 79-vjeçar, gjë që ka shkaktuar një ndjesi të veçantë. Në të njëjtën kohë, Ankaraja ka vendosur një “ngrirje” pothuajse totale të jetës publike: një ndalim për tubime, konferenca për shtyp dhe madje edhe varjen e posterave, ndërsa rreth 40,000 oficerë policie janë vendosur në zona kyçe të qytetit.
Në frontin e medias, dhjetëra gazetarëve të pavarur turq u janë refuzuar kërkesat për akreditim pa asnjë justifikim. Sipas Uraz Kaspar, një gazetar dhe anëtar i komitetit kombëtar të Institutit Ndërkombëtar të Shtypit, përjashtimet kanë të bëjnë kryesisht me mediat që kanë qenë kritike ndaj qeverisë së Rexhep Tajip Erdogan.
Zëdhënësi i NATO-s, Alison Hart, vuri në dukje se Aleanca “mbështetet te vendi pritës për të vlerësuar gazetarët nga vendi i vet”. Ai shtoi se NATO “është në kontakt me autoritetet turke në lidhje me akreditimin”, duke theksuar se “është shumë e rëndësishme për NATO-n që media të mund të jetë e pranishme personalisht në ngjarje të rëndësishme”.
Megjithatë, ky qëndrim nuk ndahet nga të gjithë. Aktivistët dhe organizatat e lirisë së shtypit akuzojnë Aleancën se luan një rol pasiv, duke hequr dorë nga përgjegjësitë e saj.
“Edhe pse NATO mbështetet në vlerësimet e vendit pritës, kjo nuk e çliron Aleancën nga përgjegjësia e saj për të mbështetur standardet e veta”, tha Kaspar. “Çdo gazetar, aplikimi i të cilit refuzohet, ka të drejtë për një arsye të qartë, specifike dhe transparente për refuzimin.”
Instituti Ndërkombëtar i Shtypit, së bashku me 14 organizata të tjera të lirisë së shtypit, i shkruan shefit të NATO-s, Mark Rutte, duke kërkuar një rishikim të akreditimeve dhe transparencë më të madhe në proçes.
Nga ana e saj, Isin Elicin, një gazetare për stacionin televiziv të pavarur Halk TV, akreditimi i së cilës iu mohua gjithashtu, theksoi: “Nëse qeveritë pritëse mund t’i përjashtojnë në mënyrë efektive gazetarët nga ngjarjet ndërkombëtare të medias, kjo duhet… të deklarohet hapur.”
Ajo shtoi: “Përjashtimi i pashpjegueshëm i gazetarëve kufizon lirinë e medias dhe, në fund të fundit, kufizon të drejtat e publikut… për të marrë informacion të pavarur në lidhje me punën e NATO-s”.
Në të njëjtën linjë, Ben Ward i Human Rights Watch theksoi se “zyrtarët e NATO-s duhet ta bëjnë të qartë se një aleancë e bazuar në vlera të përbashkëta të shpallura, të tilla si demokracia, sundimi i ligjit dhe të drejtat e njeriut, nuk mund ta tolerojë në asnjë mënyrë qëndrimin jashtëzakonisht shtypës të autoriteteve turke në prag të samitit”.
Vetë Aleanca duket se po i ndjek zhvillimet me retorikë të kujdesshme, ndërsa burimet diplomatike shprehin shqetësim për imazhin që po projektohet nga vendi pritës.
“Samiti nuk duhet të përdoret si justifikim për shtypje”, tha një diplomat i NATO-s, ndërsa një zyrtar tjetër i lartë tha: “Ne po i monitorojmë nga afër këto zhvillime dhe po i ngremë këto çështje rregullisht në kontaktet tona dypalëshe”.
Ndërkohë, prapa skenave, thuhet se Aleanca po shqyrton listat e akreditimit në një përpjekje për të shmangur tensione të mëtejshme mbi çështjen e aksesit në media.
Siç e tha eurodeputeti dhe raportuesi për Turqinë, Nacho Sánchez Amor: “Kur një [qeveri] autoritare pret samitin, kemi një proçes arbitrar akreditimi mediash dhe mbi 200 persona të ndaluar si pjesë e një operacioni ‘parandalues’”. Dhe përfundoi me një ton të ashpër fjalët e tij: “Fatkeqësisht, asnjë nga këto nuk duket se po e mban sekretarin Rutte zgjuar natën”.
Tabloja plotësohet nga të dhënat ndërkombëtare: sipas Reporterëve pa Kufij, Turqia renditet e 163-ta nga 180 vende në indeksin e lirisë së shtypit, më i ulëti midis 32 shteteve anëtare të NATO-s, ndërsa ka edhe numrin më të lartë të gazetarëve të burgosur në Europë, pas vetëm Azerbajxhanit dhe Rusisë.
Source: Politico
