Ishin zhdukur, marrë, nga një laborator shtetëror i virologjisë.
Kemi shkruar për këtë disa vite më parë:
Shkelje serioze e biosigurisë në Australi me zhdukjen e 323 mostrave të virusit, përfshirë hantavirusin, rikthehet në diskutimin publik.
Në kontekstin e rastit me të prekurit nga hantavirusi në anijen turistike MV Hondius, një shkelje serioze e biosigurisë që ndodhi në Australi 3 vjet më parë po hetohet. Në vitin 2023, në një laborator shtetëror të virologjisë në Queensland, u zbulua se gjithsej 323 mostra të viruseve të rrezikshme ishin zhdukur, përfshirë shishet me hantavirus. Sipas autoriteteve lokale, incidenti, i cili u përshkrua si një “shkelje e madhe” e protokolleve të biosigurisë. U zbulua më pas, ndërsa humbja e mostrave vlerësohet të ketë ndodhur në vitin 2021. Në atë kohë, për shkak të dëmtimit të një frigoriferi ku ruheshin mostrat e Hendra-s, lisavirusit (një i afërm i virusit të tërbimit) dhe hantavirusit, laboratori i kishte zhvendosur flakonët në një zonë tjetër magazinimi. Megjithatë, të dhënat e brendshme ishin aq të pamjaftueshme sa nuk ishte e mundur të përcaktohej me siguri nëse mostrat ishin shkatërruar, transportuar pa u regjistruar, apo humbur gjatë transportit.
Hantavirusi: “Kjo është një neglizhencë serioze në protokollet e mbajtjes së të dhënave dhe biosigurisë”, thotë Ministri i Shëndetësisë i Queensland-it.
Ministri i Shëndetësisë i Queensland-it ka pranuar publikisht se kjo është një neglizhencë serioze në protokollet e mbajtjes së të dhënave dhe biosigurisë. Incidenti ka çuar në një hetim të pavarur gjyqësor sesi ruhen, monitorohen dhe shkatërrohen materiale të tilla biologjike të ndjeshme dhe të rrezikshme. Për të adresuar krizën e besimit, qeveria ka theksuar se, bazuar në vlerësimin e autoriteteve përkatëse shëndetësore, nuk kishte rrezik të menjëhershëm për shëndetin publik, pasi mostrat supozohej se ishin ruajtur në një mjedis që e bënte të pamundur rrjedhjen. Megjithatë, askush nuk mund të thotë me siguri absolute se ku përfunduan 323 flakonët e Hendra, lyssavirus dhe hantavirus.
Rasti u bë skandal kur u zbulua se laboratori kishte marrë paralajmërime të përsëritura në lidhje me trajtimin e mostrave, por pa ndonjë përmirësim të rëndësishëm të sistemeve të monitorimit. Raportet e brendshme flisnin për dixhitalizim dhe proçedura të pamjaftueshme që mbështeteshin në të dhëna të shkruara me dorë ose fragmentare, gjë që e bënte ndodhjen e një incidenti të tillë “thuajse të pritshëm” me kalimin e kohës. Edhe pse autoritetet po përpiqen ta minimizojnë rrezikun, përvoja ndërkombëtare ka treguar se boshllëqet në biosigurinë nuk perceptohen si problem derisa të ketë të ndodhë një incident serioz rrjedhjeje ose keqpërdorimi.
Për ekspertët e shëndetit publik, humbja e mostrave të hantavirusit nuk është një çështje teknike, por një kujtesë për vijën e hollë ndarëse midis kërkimit dhe rrezikut. Hantavirusi, i njohur për format e rënda të sëmundjes respiratore dhe hemorragjike që mund të shkaktojë tek njerëzit, konsiderohet një patogjen me potencial të konsiderueshëm epidemik, veçanërisht kur kombinohet me kushte të pamjaftueshme kontrolli. Pra, sa herë që shfaqet një rast në mjedise të mbyllura, siç është një anije turistike, vëzhguesit ndërkombëtarë nxitojnë të zbulojnë “ku” dhe “si” ekspozohet, si dhe nëse ka raste të mëparshme që, të paktën teorikisht, mund të lidhen.
Hetimi kishte dobësi sistemike në kuadrin e përgjithshëm të kontrollit për materialet biologjike
Në Queensland, hetimi i pavarur i urdhëruar ka për detyrë të shqyrtojë jo vetëm atë që shkoi keq në nivelin proçedural, por edhe nëse kishte dobësi sistemike në kuadrin e përgjithshëm të kontrollit për materialet biologjike.
Pyetje të tilla si: kush kishte qasje në frigorifer, si u regjistruan lëvizjet e mostrave, nëse kishte të dhëna alternative që nuk u kontrolluan në mënyrë adekuate dhe nëse kishte mundësi të qasjes së paautorizuar, janë në zemër të çështjes. Ndërsa deri më sot nuk ka prova publike që sugjerojnë vjedhje ose rrjedhje të qëllimshme, fakti që mundësia nuk mund të përjashtohet me siguri, shërben si një “sinjal alarmi” për nevojën për standarde më të rrepta ndërkombëtare.
Në të njëjtën kohë, qeveria e Queensland po përpiqet ta paraqesë rastin si një mundësi për reformë, duke premtuar investime në teknologji të reja gjurmueshmërie, trajnim më të mirë të stafit dhe kontrolle më të rrepta në të gjitha fazat e trajtimit të viruseve të tilla si hantavirusi. Udhëheqjes së laboratorit i është kërkuar tashmë të paraqesë plane veprimi të detajuara, ndërsa në nivelin politik po rihapet debati nëse nevojitet një regjistër i vetëm kombëtar i mostrave biologjike, i cili do të zvogëlonte rrezikun e “zhdukjes” së materialeve në burokracinë e institucioneve.
Megjithatë, derisa hetimi të përfundojë dhe angazhimet të zbatohen në praktikë, rasti i mostrave të humbura do të mbetet një kujtesë e errët për atë se, sa e brishtë mund të jetë siguria kur flasim për viruse me rrezik të lartë.
Episodi i ri i Hantavirusit në MV Hondius nuk po trajtohet si i izoluar, por përkundrazi përshtatet në një enigmë më të gjerë globale shqetësimesh që rrethojnë protokollet laboratorike, lëvizjet e popullsisë detare dhe aftësinë e shteteve për të ndjekur zinxhirët e mundshëm të transmetimit.
Pyetja që lind është nëse sistemet përkatëse janë vërtet aq të sigurta sa pretendojnë autoritetet. Dhe ndërsa termi “hantavirus” rishfaqet në lajme dhe raporte shkencore, presioni për transparencë, llogaridhënie dhe mbrojtje efektive kundër një rreziku të padukshëm, por shumë real, do të intensifikohet.
Këto janë shenjat e para që po lidhin humbjen, apo vjedhjen e viruseve nga Australia nga grupe personash keqdashës, me rastet e pasagjerëve të sëmurë dhe të vdekur në anijen turistike.
A kanë lidhje këto fy ngjarje me njëra-tjetrën?! Teksa është vërtetuar se në anije nuk janë gjetur brejtës!
