Këto janë 12 pikat kryesore të memorandumit SHBA-Iran.
Çfarë fshihet në memorandumin sekret SHBA-Iran?
Angazhimet për programin bërthamor të Teheranit, situata në Liban dhe hapja e Ngushticës së Hormuzit përfshihen në draftin e Memorandumit të Mirëkuptimit midis SHBA-së dhe Iranit, pikat kryesore të të cilit dalin në dritë nga Kanali 12 izraelit.
Sipas raportit zbulues nga analisti i njohur Barak Ravid, të dy palët arritën një marrëveshje kornizë, megjithatë, çështja më e nxehtë – ajo e uraniumit të pasuruar – u shty qëllimisht për të ardhmen e afërt. Siç thekson Ravid, kjo çështje është shtyrë për diskutim të ardhshëm mbi marrëveshjen përfundimtare, e cila është planifikuar të zhvillohet brenda dy muajve nga nënshkrimi i Memorandumit të Mirëkuptimit.
Pyetja e madhe: Çfarë do të ndodhë me 440 kilogramët e uraniumit?
Formulimi zyrtar i memorandumit thjesht thotë se “SHBA-të dhe Irani zotohen të zgjidhin çështjen e heqjes së uraniumit të pasuruar”, pa dhënë sqarime të mëtejshme ose afate kohore të qarta.
Pikërisht këtu lind pyetja e madhe dhe strategjike që po shkakton alarm në Tel Aviv dhe në stafet ndërkombëtare: Çfarë do të ndodhë me afërsisht 440 kilogramët e uraniumit të pasuruar me një shkallë prej 60% që Irani tashmë e zotëron?
A do të detyrohet Teherani të largojë menjëherë këtë sasi kritike – e cila me përpunim minimal të mëtejshëm është e mjaftueshme për të krijuar koka bërthamore – në një vend të tretë (si Rusia ose Omani), apo Uashingtoni ka pranuar që materiali të mbetet në tokën iraniane thjesht nën mbikëqyrjen e GAEA-s, duke e shndërruar Iranin në një shtet bërthamor “de facto” në prag të një bombe?
12 pikat kryesore të marrëveshjes janë si më poshtë:
1_ Irani, SHBA-të dhe aleatët e tyre do të ndërpresin armiqësitë, përfshirë në Liban
2_ Irani përsërit angazhimin e tij për të mos zhvilluar ose blerë armë bërthamore
3_ SHBA-të dhe Irani zotohen të zgjidhin çështjen e heqjes së uraniumit të pasuruar
4_ SHBA-të dhe Irani do të diskutojnë çështjen e pasurimit dhe nevojave bërthamore
5_ Irani do të ruajë status quo-në në programin e tij bërthamor ndërsa negociatat vazhdojnë
6_ SHBA-të do të heqin bllokadën detare, nuk do të vendosin sanksione të reja dhe nuk do të forcojnë forcat në rajon gjatë negociatave.
7_ Irani do të bëjë rregullimet e nevojshme për të siguruar kalimin e sigurt të anijeve tregtare përmes Ngushticës së Hormuzit, pa pagesë, brenda 60 ditëve.
8_ SHBA-të zotohen të vënë në dispozicion asetet e ngrira iraniane për përdorim përmes zbatimit të Memorandumit të Mirëkuptimit.
9_ Nëse arrihet një marrëveshje përfundimtare, SHBA-të do të tërheqin trupat e tyre brenda 30 ditëve dhe do të heqin të gjitha sanksionet ndaj Iranit.
10_ Çdo marrëveshje përfundimtare do të përfshijë një plan për të krijuar një fond prej 300 miliardë dollarësh për rindërtimin e Iranit.
11_ SHBA-të do t’i japin Iranit përjashtime të përkohshme nga sanksionet mbi shitjet e naftës gjatë negociatave.
12_ Do të ketë negociata midis Iranit dhe Omanit me pjesëmarrjen e vendeve të Gjirit për të përcaktuar “Rregulloret mbi Lundrimin dhe Shërbimet Detare”.
Teksti i memorandumit u publikua në detaje nga rrjeti televiziv Al-Arabiya:
Irani dhe Shtetet e Bashkuara, së bashku me aleatët e tyre në këtë luftë, deklarojnë, duke nënshkruar këtë Memorandum, ndërprerjen e menjëhershme dhe të përhershme të luftës në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, dhe zotohen se që tani e tutje do të përmbahen nga kërcënimi ose përdorimi i forcës kundër njëri-tjetrit. Marrëveshja përfundimtare do të konfirmojë dispozitat e këtij neni dhe neneve të mëpasme.
Irani dhe Shtetet e Bashkuara zotohen të respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të njëri-tjetrit dhe të përmbahen nga ndërhyrja në punët e brendshme të njëri-tjetrit.
Irani dhe Shtetet e Bashkuara zotohen të negociojnë dhe të arrijnë një marrëveshje përfundimtare brenda një periudhe maksimale prej 60 ditësh, e cila mund të zgjatet me pëlqim të ndërsjellë.
Menjëherë pas nënshkrimit të këtij Memorandumi Mirëkuptimi, Shtetet e Bashkuara do të heqin bllokadën detare dhe do të parandalojnë çdo ndërhyrje ose pengesë kundër Iranit, dhe do të rivendosin trafikun brenda 30 ditëve në kapacitetin e tij të plotë; trafiku detar do të jetë në përputhje me vëllimin e trafikut para luftës nga pala iraniane. Shtetet e Bashkuara gjithashtu zotohen të tërheqin forcat e tyre nga zonat përreth brenda 30 ditëve pas marrëveshjes përfundimtare.
Me nënshkrimin e këtij Memorandumi, Irani do të ndërmarrë hapa të menjëhershëm për të siguruar që trafiku i anijeve tregtare nga Gjiri Persik në Detin e Omanit dhe anasjelltas të rifillojë brenda 30 ditëve në vëllimin e para luftës, duke marrë parasysh nevojën për të hequr pengesat teknike dhe për të neutralizuar minat nga Irani.
Shtetet e Bashkuara janë të angazhuara, së bashku me partnerët e tyre rajonalë, për të zhvilluar një plan gjithëpërfshirës, të dakordësuar nga të dyja palët, për rehabilitimin dhe zhvillimin ekonomik të Iranit, duke siguruar të paktën 300 miliardë dollarë financim. Mekanizmi për zbatimin e këtij plani, si pjesë e marrëveshjes përfundimtare, do të vendoset brenda 60 ditëve.
Shtetet e Bashkuara janë të angazhuara të heqin, në përputhje me një orar që do të dakordësohet si pjesë e marrëveshjes përfundimtare, të gjitha sanksionet e vendosura aktualisht ndaj Iranit, duke përfshirë rezolutat e Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe Bordit të IAEA-s, si dhe të gjitha sanksionet e njëanshme të SHBA-së, si ato parësore, ashtu edhe ato dytësore.
Irani përsërit se nuk do të zhvillojë kurrë armë bërthamore. Irani dhe Shtetet e Bashkuara ranë dakord që fati i materialit të pasuruar dhe të gjitha çështjet e tjera të dakorduara reciprokisht në lidhje me sektorin bërthamor, duke përfshirë nevojat bërthamore të Iranit, do të trajtohen në mënyrë të përshtatshme në një marrëveshje përfundimtare; marrëveshja përfundimtare do të konfirmojë dispozitat e këtij Neni.
Irani dhe Shtetet e Bashkuara bien dakord që, në pritje të një marrëveshjeje përfundimtare, ata do të ruajnë status quo-në: Irani do të ruajë status quo-në në lidhje me programin e tij bërthamor dhe Shtetet e Bashkuara nuk do të vendosin sanksione të reja ndaj Iranit ose nuk do të rrisin forcat e tij në rajon.
Shtetet e Bashkuara angazhohen që, menjëherë pas nënshkrimit të këtij Memorandumi Mirëkuptimi dhe deri në datën e heqjes së sanksioneve, Departamenti i Thesarit i SHBA-së do të lëshojë përjashtime për eksportet e naftës bruto iraniane, petrokimikateve dhe derivateve të tyre, si dhe për të gjitha shërbimet përkatëse, duke përfshirë shërbimet bankare, të sigurimeve dhe të transportit.
Shtetet e Bashkuara angazhohen që, në varësi të përparimit të negociatave drejt një marrëveshjeje përfundimtare, fondet dhe asetet e ngrira ose të kufizuara të Iranit do të lirohen dhe do të bëhen plotësisht të disponueshme. Fonde të tilla, pavarësisht nëse mbahen në llogarinë kryesore apo transferohen, do të përdoren për çdo pagesë për përfituesit përfundimtarë të përcaktuar nga Banka Qendrore e Iranit dhe do të jenë plotësisht të disponueshme për përdorim. Shtetet e Bashkuara marrin përsipër të lëshojnë të gjitha licencat dhe miratimet e nevojshme në përputhje me sa më sipër.
Irani dhe Shtetet e Bashkuara bien dakord që do të krijohet një mekanizëm zbatimi për të mbikëqyrur zbatimin me sukses të marrëveshjes përfundimtare dhe pajtueshmërinë e ardhshme me angazhimet që ajo ofron.
Pas nënshkrimit të këtij Memorandumi dhe pas marrjes së garancive në lidhje me fillimin e zbatimit të neneve 4, 5, 10 dhe 11 të këtij Memorandumi, si dhe zbatimin e vazhdueshëm të këtyre masave, Irani dhe Shtetet e Bashkuara do të fillojnë negociatat për një Marrëveshje Përfundimtare që mbulon vetëm nenet e mbetura.
Marrëveshja Përfundimtare do të miratohet me një rezolutë detyruese të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Source: Channel 12 / Al Arabiya
