Çfarë dëshiron secili rajon?
Deklarata vjen pas deklaratave të Trump në favor të bashkimit të Irlandës.
Udhëheqësit e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut, të cilët u takuan sot në Cardiff, nënshkruan një deklaratë të përbashkët në të cilën pretendojnë “të drejtën e tyre për vetëvendosje” dhe deklarojnë se e ardhmja e kombeve të tyre “qëndron në Bashkimin Europian”.
Takimi i paprecedent u mbajt pas surprizës së shkaktuar nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump në fundjavë kur ai deklaroi se bashkimi i Republikës së Irlandës me Irlandën e Veriut do të ishte “diçka fantastike”.
Skocia, Uellsi dhe Irlanda e Veriut tani qeverisen nga parti që mbështesin pavarësinë nga Mbretëria e Bashkuar, një rast i parë që nga viti 1999, kur u krijuan institucione të decentralizuara (parlamente dhe qeveri lokale) në këto vende.
Kryeministrja e Skocisë dhe udhëheqësja e partisë Plaid Cymru, Rin ap Yorwerth, priti Kryeministrin Skocez dhe udhëheqësin e Partisë Kombëtare Skoceze (SNP) John Sweeney, Michelle O’Neill, Kryeministren e Irlandës së Veriut dhe zëvendëskryetare e Sinn Féin, dhe Mary Lou McDonald, presidenten e Sinn Féin.
“Kombet tona kanë të drejtën e vetëvendosjes”, thuhet në marrëveshjen e nënshkruar nga udhëheqësit. “Ne i bëjmë thirrje qeverisë britanike të përgatisë dhe lehtësojë reformat kushtetuese”, shtuan ata, duke deklaruar bindjen e tyre se “e ardhmja e kombeve tona qëndron brenda BE-së” pasi Brexit ka “goditur” ekonominë e tyre.
Qeveritë e njëpasnjëshme britanike kanë kundërshtuar mbajtjen e referendumeve për pavarësi që nga referendumi skocez i vitit 2014, kur 55% e votuesve votuan kundër. Javën e kaluar, Downing Street përjashtoi çdo mundësi të tillë, duke theksuar se Kryeministri Andy Burnham “beson fuqimisht në Unionin” e Mbretërisë së Bashkuar.
Megjithatë, Trump parashikoi gjatë fundjavës se “përfundimisht” bashkimi i Irlandës me Irlandën e Veriut do të ndodhë.
Sinn Féin po bën thirrje për një referendum deri në vitin 2030.
Sipas Michelle O’Neill, deklaratat e presidentit amerikan tregojnë se “debati për bashkimin është i gjallë dhe njerëzit janë shumë të interesuar” jo vetëm në nivel lokal, por edhe “në shkallë ndërkombëtare”.
Objektiv i largët
Në një konferencë për shtyp, udhëheqësit e mbledhur në Cardiff theksuan se kombet e tyre do të lëvizin me ritmin e tyre drejt vetëvendosjes.
Skocezi John Sweeney vlerësoi se një referendum mbi pavarësinë skoceze duhet të mbahet brenda pesë viteve të ardhshme.
Në Uells, Rhyn ap Yorwurth, kur u zgjodh në maj, shpalli pavarësinë një “objektiv të largët”. Ai nuk caktoi kohën për një referendum, duke thënë se “preferon ta lërë çështjen në duart e popullit uellsian”, por tha se “është gjithnjë e më e qartë se qeverisja nga Westminster (qeveria qendrore) nuk po funksionon”.
Kryeministri aktual britanik, Andy Burnham, i cili deri vonë ishte kryetari i bashkisë së Greater Manchester, e ka bërë prioritet decentralizimin më të madh. Por për Rin ap Yorwerth “transferimi i pushteteve të dhëna një kombi është mjaft i ndryshëm nga ai që ka të bëjë me një rajon ose një qytet në Angli”.
Për Michael Keating, profesor i shkencave politike në Universitetin e Aberdeenit në Skoci, deklarata e përbashkët nga tre udhëheqësit është “politikisht e rëndësishme” sepse për shumë vite SNP dhe Plaid Cymru kanë mbajtur distancë nga Sinn Fein, ish krahu politik i IRA-s. Por në çdo rast “kjo nuk ka gjasa të ndryshojë mendjen e qeverisë britanike”, vuri në dukje ai.
Source: The Telegraph
