“Mburoja e Akilit” është një nga projektet më të rëndësishme të armatimit të viteve të fundit për Forcat e Armatosura.
U deshën pothuajse tre vjet negociata të vazhdueshme midis Greqisë dhe Izraelit derisa marrëveshja të arrinte në fazën e saj përfundimtare. Sot, më 31 gusht, në Tel Aviv, u nënshkruan, u hodhën firmat përfundimtare për “Mburojën e Akilit”, duke i hapur rrugën zbatimit të sistemit shumënivelësh grek të mbrojtjes kundërajrore, antidrone dhe antibalistike. Kostoja e komponentit kundërajror vlerësohet të kalojë vlerën 3 miliardë euro, ndërsa zhvillimi i sistemeve në Greqi pritet të përfundojë brenda 28 muajve.
“Mburoja e Akilit” u miratua nga KYSEA greke më 23 korrik 2026 dhe është një pjesë kyçe e “Axhendës 2030” për modernizimin dhe transformimin e Forcave të Armatosura. Plani bazohet në tre akse kryesore: blerja e sistemeve moderne të armëve, dronëve dhe mjeteve kundërajrore, integrimi teknologjik me theks në mbrojtjen kibernetike dhe pjesëmarrja e industrisë greke të mbrojtjes. Në këtë kontekst, është vendosur një objektiv prej të paktën 25% pjesëmarrjeje vendase në programet e reja të armatimit.
Kontratat u nënshkruan në një aktivitet të posaçëm të organizuar nga pala greke nga Drejtoria e Përgjithshme e Armatimeve dhe Investimeve të Mbrojtjes (GDAEE) e Ministrisë së Mbrojtjes Kombëtare, e kryesuar nga Gjeneral Major Ioannis Bouras, dhe nga pala izraelite nga Drejtoria e Bashkëpunimit të Mbrojtjes (SIBAT) dhe MAFAT, organi përkatës izraelit i ELKAK me përgjegjësi për kërkimin dhe zhvillimin e teknologjive të mbrojtjes.
Pas përfundimit të proçedurës, pala izraelite do të vazhdojë me porositë për kompanitë që kanë ndërmarrë pjesët individuale të programit. Këto janë Israel Aerospace Industries (IAI), Rafael dhe ELTA Systems, një degë e IAI. Të tre kompanitë kanë zhvilluar tashmë partneritete me kompanitë greke, ndërsa hapat e mëtejshëm për fillimin e punës janë iniciuar.
Siç ka theksuar Ministri i Mbrojtjes, Nikos Dendias, plani parashikon zhvillimin e plotë operacional të “Mburojës së Akilit” brenda 35 muajve. Integrimi i aftësive të sistemit do të kryhet gradualisht, me dërgesa që do të zhvillohen në faza dhe nivele të ndryshme që do të vihen në veprim operacional me radhë.
Mburoja e Akilit: Një model i ri i planifikimit të mbrojtjes
“Mburoja e Akilit” është një nga projektet më të rëndësishme të armatimit të viteve të fundit për Forcat e Armatosura greke. Dallimi kryesor i tij është se nuk ka të bëjë me blerjen e sistemeve individuale të armëve, por me krijimin e një arkitekture të unifikuar dhe shumënivelëshe të mbrojtjes ajrore dhe mbrojtjes antibalistike mes Izraelit dhe Greqisë.
Kjo është në thelb një qasje e ndryshme ndaj planifikimit të mbrojtjes, me theks në ndërlidhjen e mjeteve individuale dhe shfrytëzimin e një imazhi të përbashkët operacional. Qëllimi është që sistemet moderne të armëve që Forcat e Armatosura Greke posedojnë ose blejnë – nga F-35 dhe F-16 Viper i përmirësuar deri tek fregatat Belharra të FDI-së dhe dronët e rinj – të jenë në gjendje të operojnë në një mjedis të vetëm të përqendruar në rrjet, duke shkëmbyer të dhëna në kohë reale.
Në këtë mënyrë, “Mburoja e Akilit” aspiron të jetë një nga shtyllat kryesore të bashkëpunimit duke forcuar aftësinë e degëve të ndryshme të Forcave të Armatosura Greke dhe Izraelite për të vepruar në mënyrë të koordinuar dhe me një pamje të përbashkët të fushës së operimit.
Emri i sistemit të ri, sipas Nikos Dendias, “nuk është zgjedhur rastësisht”. Mburoja e Akilit të Homerit kishte “pesë shtresa” dhe, përkatësisht, “Mburoja” greke moderne është projektuar si “një arkitekturë shumështresore për mbrojtjen e territorit grek”, e cila shtrihet në pesë fusha të ndryshme: “Në det, në tokë, në ajër, në sferën kibernetike dhe në hapësirë”. Sipas Ministrit të Mbrojtjes Greke, ky është në thelb “kalimi nga një shumatore sisteme armësh, në një sistem holistik parandalimi”.
Kjo arkitekturë e re përfshin anije, avionë, automjete tokësore, sisteme autonome dhe satelitë të rinj, si dhe “çdo platformë që ka sensorë”. Gjithçka do të jetë e lidhur “në një arkitekturë të vetme të përqendruar në rrjet”, mbi bazën e së cilës do të funksionojë “një sistem i unifikuar Komandimi dhe Kontrolli (Command & Control)”. Siç shpjegoi Nikos Dendias, ky sistem “i jep përparësi kërcënimit, e vlerëson atë dhe sugjeron mënyrën më të mirë për t’u përballur me të”, duke e transformuar “informacionin në aftësi operacionale”. Në të njëjtën kohë, anijet e reja të Flotës dhe avionët e gjeneratës së 4-të, 5-të dhe 6-të nuk do të kufizohen vetëm në “mbrojtjen e ngushtë të Egjeut”, por “do të jenë në gjendje të marrin një rol më të gjerë parandalues”.
Satelitët dhe një dimension i ri në hapësirë
Hapësira zë një vend të veçantë në marrëveshjen “Mburoja e Akilit”. Ministri i Mbrojtjes Kombëtare iu referua instalimit në Greqi të njërës prej dy qendrave të programit europian për komunikime satelitore të sigurta qeveritare GOVSATCOM, i cili, siç tha ai, “nxjerr në pah rolin gjeopolitik dhe strategjik të Greqisë si një shtyllë e sigurisë dhe stabilitetit të Bashkimit Europian”. Në të njëjtën kohë, ai vuri në dukje se “Greqia ka blerë një flotë mikrosatelitësh dhe po përgatitet për satelitin e saj të parë të madh gjeostacionar”. Komunikimet satelitore, sipas tij, “përbëjnë një dimension shtesë të ‘Mburojës së Akilit'”, si “zgjerimi i qasjes sonë holistike në fushën hapësinore”, e cila po fiton rëndësi gjithnjë e më të madhe për mbrojtjen moderne.
Industria greke e mbrojtjes është gjithashtu në qendër të vëmendjes
“Mburoja e Akilit” pritet t’i japë një shtysë të konsiderueshme industrisë vendase të mbrojtjes.
Buxheti total i programit tejkalon vlerën 3 miliardë euro, ndërsa pagesa paraprake vlerësohet në afërsisht 600 milionë euro. Ky është projekti më i madh i armatimit pas blerjes së fregatave Belharra, me vlerë afërsisht 4 miliardë euro, dhe avionëve luftarakë Rafale, me një kosto totale prej afërsisht 3 miliardë euro, në të cilin parashikohet një pjesëmarrje specifike dhe e konsiderueshme greke, të paktën në një normë prej 25%.
Bazuar në këtë plan, një shumë prej rreth 700 milionë euro vlerësohet të drejtohet në ekonominë greke përmes kontratave me kompanitë vendase, bashkëprodhimeve, transferimit të njohurive dhe zhvillimit të aftësive të reja teknologjike.
Nikos Dendias përsëriti si kusht “pjesëmarrjen e industrisë greke të mbrojtjes të paktën 25% në të gjitha programet e armatimit”, ndërsa theksoi “transferimin e konsiderueshëm të njohurive dhe prodhimit në ekosistemin grek të mbrojtjes” dhe “qasjen në kodin burimor të këtyre sistemeve”.
“Qëllimi është që Greqia të mos mbetet një blerës dhe përdorues pasiv i sistemeve të mbrojtjes”, vuri në dukje ministri, duke theksuar se Greqia duhet “të marrë pjesë aktive në projektimin, prodhimin dhe zhvillimin e tyre, duke forcuar njohuritë vendase”.
Në mbyllje, ai e përshkroi “Mburojën e Akilit” si “një qasje të re ndaj përdorimit të sistemeve të armëve, me një dimension holistik”, e cila “pasqyron realitetin e ri të Axhendës 2030 dhe një perceptim të ndryshëm të Mbrojtjes së Greqisë”.
Pa asnjë stepje kjo marrëveshjke mes dy shteteve mund të konsiderohet historike.
Source: Parapolitika
