Rrëfimet bashkëkohore flasin për njerëz që lëviznin në mënyrë konvulsive për orë të tëra ose edhe ditë të tëra.
Në këtë ditë, më 24 qershor 1374, në qytetin e Ahenit në Gjermaninë e sotme, u regjistrua një nga fenomenet më të çuditshme në historinë europiane.
Njerëzit papritmas filluan të kërcenin në mënyrë të pakontrollueshme, të paaftë të ndaleshin, edhe kur trupat e tyre nuk mund ta duronin më.
Rrëfimet bashkëkohore flasin për njerëz që lëviznin në mënyrë konvulsive për orë të tëra ose edhe ditë të tëra, shpesh duke arritur në pikën e rraskapitjes së plotë.
Fenomeni u bë i njohur si “koreomania”, “murtaja e vallëzimit” ose “vallja e Shën Joanit”, siç ndodhi në ditën e festës së Lindjes së Pararendësit të Shenjtë.
Nga Aheni, shpërthimi misterioz u përhap në zona të tjera përgjatë Rinit dhe arriti në zonat e Gjermanisë, Belgjikës, Holandës dhe Francës së sotme.
Përshkrimet e kronikanëve flasin për njerëz që bërtisnin, binin në trans dhe besonin se ishin të pushtuar ose nga një fuqi ose një mallkim.
Gjëja më e çuditshme ishte se kjo sjellje dukej se transmetohej nga një person në tjetrin.
Shpërthimi i Strasburgut që hyri në histori
Rasti më i famshëm ndodhi në vitin 1518 në Strasburg. E gjitha filloi kur një grua, e njohur si Frau Troffea, doli në rrugë dhe filloi të kërcente pa pushim.
Gruaja vazhdoi për orë të tëra, u shemb nga lodhja, por të nesërmen bëri të njëjtën gjë përsëri.
Brenda pak javësh, dhjetëra njerëz e ndoqën, me numrin e “valltarëve” që arriti, sipas disa të dhënave, rreth 400.
Autoritetet lokale, duke mos ditur si ta trajtonin fenomenin, ndoqën këshillat e mjekëve të kohës. Ata krijuan vende ku njerëzit mund të vazhdonin të kërcenin, dhe madje punësuan muzikantë, duke besuar se kjo do ta bënte situatën të kalonte.
Rezultati ishte i kundërt. Kjo ngjarje masive vazhdoi dhe përfundimisht njerëzit u çuan në vende fetare të dedikuara për Shën Vitusin, nga i cili mori një nga emrat e saj kjo ngjarje vallëzimi.
Rasti i Italisë dhe lindja e tarantellës
Fenomene të ngjashme u shfaqën edhe në Italinë jugore, kryesisht në Puglia. Atje, banorët besonin se shkaku ishte kafshimi i tarantulës, një merimangë që ata besonin se shkaktonte një gjendje deliriumi.
“Trajtimi” ishte vallëzim i vazhdueshëm me muzikë derisa viktima të lodhej. Tarantella e famshme, një nga vallet më karakteristike italiane, u shoqërua më vonë me këtë traditë.
Çfarë e shkaktoi vërtet maninë e vallëzimit?
Më shumë se 600 vite më vonë, shkenca nuk ka dalë me një shpjegim përfundimtar.
Një teori pohon se një shkak i mundshëm mund të ketë qenë helmimi nga ergot, një kërpudhë që rritet në drithëra dhe mund të shkaktojë halucinacione dhe konvulsione.
Teori të tjera flasin për sëmundje neurologjike, ekstazë fetare ose praktika rituale.
Megjithatë, interpretimi modern më i pranuar është ai i një reaksioni masiv psikogjen. Njerëzit në Mesjetë jetonin në një mjedis plot frikë: zia e bukës, epidemitë, luftërat dhe ankthet fetare krijonin një presion të madh psikologjik.
Në rrethana të tilla, sjellja ekstreme mund të përhapej brenda një komuniteti. “Murtaja e vallëzimit” mbetet një nga misteret më të mëdha të historisë deri më sot, pasi kombinon frikën, besimin, psikologjinë e turmës dhe kufijtë e sjelljes njerëzore.
Source: History.com
