Dronët, sabotimet, sulmet kibernetike dhe operacionet e fshehta përbëjnë “frontin e ri të padukshëm” në Europë, pasi Rusia akuzohet për intensifikimin e luftës së “zonës gri”, duke vënë në provë qëndrueshmërinë dhe vijat e kuqe të NATO-s.
Lufta në Ukrainë tani duket se po merr një dimension të dytë, shumë më delikat europian. Dronët mbi objektet kritike, zjarrvëniet, shpërthimet e dyshimta, sulmet kibernetike, shkeljet e hapësirës ajrore dhe operacionet e spiunazhit po krijojnë një mjedis “lufte gri” që po shkakton shqetësim në rritje në kryeqytetet europiane.
The Wall Street Journal ka raportuar në një raport të ri se ka pasur një rritje të konsiderueshme të të ashtuquajturave operacione ruse të “zonës gri” në Europë, ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon dhe Kievi bën ndërhyrje gjithnjë e më të thella në territorin rus. Autoritetet europiane e kanë lidhur Moskën me një seri incidentesh që përfshijnë dronë, sabotime dhe sulme kibernetike.
Çfarë është lufta e “zonës gri”?
Thelbi i kësaj strategjie qëndron pikërisht në paqartësinë midis paqes dhe luftës.
Nuk është një sulm ushtarak konvencional që do të aktivizonte automatikisht mekanizmat e mbrojtjes kolektive të NATO-s, por një sërë veprimesh që mund të shkaktojnë dëme të vërteta, duke e bërë të vështirë atribuimin e përgjegjësisë.
NATO i përshkruan kërcënimet hibride si një gamë të gjerë metodash: dezinformim, sulme kibernetike, presion ekonomik, sabotim, ndërhyrje politike dhe operacione të tjera të fshehta ose të hapura. Qëllimi kryesor është destabilizimi i shoqërive dhe krijimi i dyshimeve se kush qëndron vërtet pas një veprimi.
Një pamje e ngjashme jepet nga Bashkimi Europian, i cili ka regjistruar në Europë gjithçka, nga sulmet kibernetike dhe operacionet e manipulimit të informacionit deri te sabotimet, pajisjet ndezëse në avionë, dëmtimi i infrastrukturës nënujore dhe shkeljet e hapësirës ajrore.
Alarm për incidente me dronë
Një nga incidentet më serioze të fundit ndodhi në Gjermani, ku një dron me eksploziv u zbulua pranë një avioni transporti ukrainas në aeroportin Leipzig/Halle.
Sipas Washington Post, incidenti shkaktoi shqetësim të madh midis politikanëve gjermanë dhe zyrtarëve të sigurisë, pasi aeroporti është një qendër e rëndësishme transporti dhe përdoret gjithashtu nga avionët ushtarakë europianë dhe të NATO-s. Qeveria gjermane nuk e ka fajësuar zyrtarisht Rusinë, por ekspertët këmbëngulin se nevojiten prova përpara se të nxirren konkluzione përfundimtare. Ndërkohë, shkeljet e hapësirës ajrore kanë rritur shqetësimet në krahun lindor të aleancës. Më 12 gusht, NATO u takua për të diskutuar incidentet e fundit në Poloni dhe Rumani, duke dënuar shkeljet dhe duke thënë se ato demonstrojnë tolerancën në rritje të Rusisë për marrjen e rreziqeve.
Industria europiane e mbrojtjes është nën sulm
Edhe më shqetësuese është se disa incidente lidhen me kompani dhe infrastrukturë që mbështesin drejtpërdrejt ose tërthorazi Ukrainën.
Në Estoni, autoritetet po hetojnë një sulm me zjarrvënie në një strukturë të përdorur nga Milrem Robotics, një kompani e teknologjisë së mbrojtjes që furnizon Ukrainën me automjete tokësore pa pilot. Mundësia e përfshirjes ruse është ndër skenarët që po merren në konsideratë, megjithëse përgjegjësia nuk është provuar ende.
Kjo është thelbësore. Nëse operacionet synojnë zinxhirët e furnizimit dhe industritë e mbrojtjes që mbështesin Kievin, atëherë fushëveprimi i vërtetë i luftës ukrainase shtrihet thellë në brendësi të Europës.
Nuk është e nevojshme të godasësh një njësi ukrainase në front. Mjafton të vonosh prodhimin e një sistemi, të ndërpresësh transferim municionesh ose të krijosh frikë në kompanitë dhe shoqëritë e përfshira në mbështetjen e Ukrainës.
Modeli i agjentëve “të shpenzueshëm”
Mënyra sesi supozohet se janë organizuar disa nga këto operacione është gjithashtu një shqetësim i veçantë.
Sipas WSJ, autoritetet europiane akuzojnë Rusinë për përdorimin e bashkëpunëtorëve vendas, të cilët madje mund të rekrutohen nëpërmjet Telegram-it dhe mediave të tjera sociale, për akte sabotimi, spiunazhi ose vandalizmi.
Metoda ofron një avantazh të madh për personin që e ka urdhëruar: një mundësi e arsyeshme mohimi.
Një akt zjarrvënieje ose sabotimi fillimisht mund të duket si një vepër e zakonshme penale. Deri në kohën kur identifikohen lidhjet, pagesat dhe organizatorët e vërtetë, mund të duhen javë ose muaj.
Kabllot nënujore dhe “flota në hije”
Fronti i dytë i madh është në det.
Shërbimet europiane të sigurisë po monitorojnë nga afër anijet që besohet se janë të lidhura me të ashtuquajturën “flotë në hije” ruse, pasi dyshimet nuk kufizohen më vetëm në anashkalimin e sanksioneve të naftës.
ACLED thekson se anije të tilla mund të funksionojnë potencialisht si platforma për aktivitete të “zonës gri”, nga mbikëqyrja deri te incidentet që përfshijnë kabllot nënujore dhe infrastrukturën kritike. Megjithatë, ajo gjithashtu thekson problemin kryesor: atribuimi i përgjegjësisë një anijeje specifike mbetet jashtëzakonisht i vështirë.
Rëndësia e infrastrukturës nënujore është e jashtëzakonshme, pasi telekomunikacioni, ndërlidhjet e energjisë dhe një pjesë e madhe e aktivitetit ekonomik të Europës varen prej tyre.
Qëllimi i vërtetë: Kohezioni i NATO-s
Pas incidenteve dallohet një qëllim më i madh strategjik.
Moska, sipas vlerësimit perëndimor të paraqitur nga WSJ, kërkon të rrisë kostot politike dhe sociale të mbështetjes së Ukrainës, të kultivojë frikën dhe në të njëjtën kohë të testojë kufijtë e reagimit të NATO-s.
Këtu qëndron ndoshta dilema më e madhe e Aleancës.
Kur një sulm kibernetik, sabotim ose dron pushon së qeni një “veprim hibrid” dhe bëhet një sulm i vërtetë i armatosur?
Rusia ka mohuar vazhdimisht akuzat perëndimore për operacione sabotimi, ndërsa Kremlini pretendon se akuza të tilla përdoren për të justifikuar militarizimin europian.
Ajo që është e sigurtë, është se Europa tani përballet me një realitet ku vija ndarëse midis luftës dhe paqes po bëhet gjithnjë e më e paqartë.
Dhe ndoshta kjo është pikërisht fuqia më e madhe e luftës së “zonës gri”: kundërshtari nuk ka nevojë të shpallë luftë për të shkaktuar frikë, kosto ekonomike dhe përçarje politike. I duhet vetëm ta mbajë Europën në një gjendje të përhershme pasigurie – një hap përpara se NATO të vendosë nëse një sulm në zonën gri e ka kaluar vijën e kuqe.
Source: WSJ
