Avioni eksperimental i NASA-s ka arritur shpejtësinë Mach 1.1 në një fluturim provë, duke shënuar një hap të madh drejt fluturimeve komerciale supersonike me zhurmë të reduktuar.
Avioni i ri eksperimental supersonik i NASA-s, i njohur si “Biri i Concorde”, ka thyer barrierën e zërit për herë të parë, duke shënuar një hap të madh drejt gjeneratës së ardhshme të udhëtimit ajror me shpejtësi të lartë.
X-59, me vlerë rreth 247 milionë dollarë, arriti shpejtësinë Mach 1.1 (rreth 1,150 km/orë) gjatë një fluturimi provë në Bazën Ajrore Edwards në Kaliforni.
Testi i parë supersonik
Fluturimi provë u krye nga piloti i testimit Jim “Clue” Les, i cili u ngrit dhe u ul me sukses pas një fluturimi prej rreth 81 minutash, duke arritur një lartësi prej rreth 13,200 metrash.
NASA njoftoi se ky është hapi i parë në një program më të gjerë testimi që synon zhvillimin e fluturimeve komerciale supersonike me një gjurmë më të ulët zanore.
Qëllimi: fluturime supersonike pa zhurmë shurdhuese
Agjencia synon të shqyrtojë nëse dizajni special i X-59 mund ta zvogëlojë bumin klasik sonik në një tingull më të butë, një “bum” me intensitet të ulët.
Problemi i bumit sonik është një pengesë e madhe për fluturimet supersonike mbi zonat e populluara, pasi në avionët klasikë mund të arrijë nivele deri në 110 decibel.
NASA po zhvillon Teknologjinë e Qetë Supersonike (Quesst), me qëllimin për të zvogëluar në mënyrë drastike zhurmën në mënyrë që në të ardhmen avionë të tillë të mund të fluturojnë mbi qytete pa kufizime.
Dizajn inovativ nga Lockheed Martin
X-59 u projektua nga Lockheed Martin Skunk Works me kontratë me NASA-n dhe paraqet një qasje aerodinamike rrënjësisht të ndryshme.
Avioni karakterizohet nga një hundë jashtëzakonisht e gjatë dhe e hollë që zë pothuajse një të tretën e gjatësisë së tij totale, duke ndihmuar në thyerjen e valëve të goditjes.
Piloti nuk ka një dritare të përparme dhe e drejton avionin përmes Sistemit të Shikimit të Jashtëm, i cili bazohet në kamera dhe ekrane të realitetit të shtuar.
Sipas NASA-s, ky dizajn ndihmon që tingulli që arrin në tokë të jetë më i ngjashëm me vetëtimën e largët ose zhurmën e butë të aktivitetit të përditshëm.
Faza tjetër e testimit
Që nga fluturimi i parë në tetor 2025, X-59 i është nënshtruar një sërë testesh me kompleksitet në rritje. Fluturimi i fundit supersonik është pjesë e procesit të “zgjerimit të zarfit”, i cili vlerëson kufijtë e avionit.
Gjatë testit, X-59 u shoqërua nga një avion F-15 i NASA-s për të regjistruar të dhëna. Edhe pse nuk ishte e mundur të izolohej plotësisht tingulli i X-59 për shkak të zhurmës së avionit shoqërues, të dhënat u mblodhën përmes sensorëve të veçantë.
Perspektivat për fluturime komerciale supersonike
NASA po planifikon teste të mëvonshme që do të arrijnë shpejtësi deri në Mach 1.4 dhe më vonë edhe më të larta, me qëllim vlerësimin e sjelljes së avionit në kushte reale të misionit.
Në një fazë të mëvonshme, X-59 mund të arrijë edhe Mach 1.6, ndërsa të dhënat e testimit do të përdoren për të formuluar rregullore të reja ndërkombëtare për fluturimet supersonike mbi tokë.
Nga Concorde te X-59
X-59 konsiderohet pasardhësi i idesë së mishëruar nga Concorde legjendare, e cila mund të kalonte Atlantikun në më pak se katër orë dhe të arrinte një shpejtësi prej Mach 2.04.
Tërheqja e Concorde në vitin 2003 la një boshllëk në transportin komercial supersonik, kryesisht për shkak të kostos, kufizimeve të zhurmës dhe sfidave operacionale.
Programi i ri i NASA-s përpiqet të rikthejë fluturimin supersonik, këtë herë me theks në zvogëlimin e gjurmës sonike dhe fitimin e pranimit nga autoritetet rregullatore.
X-59 është kështu një hap kritik teknologjik drejt një epoke të re të aviacionit, ku shpejtësia mund të kombinohet me zhurmë të ulët mjedisore.
Source: Daily Mail
